9 راه درمان افسردگی بدون عوارض + نشانه های افسردگی
افسردگی یکی از چالشبرانگیزترین اختلالات روانی است که میتواند به طور عمیقی بر زندگی فردی و اجتماعی تأثیر بگذارد. این بیماری، با احساس ناامیدی، خستگی مزمن و بیانگیزگی همراه است و گاهی حتی سادهترین کارها را غیرممکن میسازد. با این حال، دانش علمی و تجربههای درمانی امروز، راهکارهای موثری را برای مدیریت و بهبود افسردگی در اختیار ما قرار داده است. در این مقاله از مدیسیب، به بررسی روشهای نوین و موثر درمان افسردگی خواهیم پرداخت و اینکه چگونه ترکیبی از رواندرمانی، دارودرمانی و تغییرات سبک زندگی میتواند به بازگشت به زندگی عادی کمک کند.
افسردگی چیست؟
افسردگی یک اختلال خلقی است که باعث احساس غم و اندوه مداوم و از دست دادن علاقه به چیزها و فعالیتهایی میشود که زمانی از آنها لذت میبردید. علاوه بر این وجود افسردگی باعث ایجاد مشکل در تفکر، حافظه، خوردن و خواب میشود. البته طبیعی است که نسبت به موقعیت های دشوار زندگی، مانند از دست دادن شغل یا طلاق، احساس غمگینی یا اندوهگین شدن داشته باشید؛ اما افسردگی هر روز به مدت حداقل دو هفته ادامه مییابد و علائم دیگری غیر از غم و اندوه دارد. اگر افسردگی درمان نشود، بدتر و طولانیتر میشود و در موارد شدید، میتواند منجر به خودآزاری یا مرگ با خودکشی فرد افسرده همراه باشد. البته خوشبختانه درمانهای زیادی برای افسردگی وجود دارد که به بهبود آن کمک میکند.
علائم افسردگی
در حالی که هر فرد ممکن است علائم متفاوتی را تجربه کند، اینها رایجترین علائم افسردگی هستند:
- خلق و خوی غمگین
- اضطراب
- از دست دادن علاقه به انجام تمام فعالیتها
- کاهش یا افزایش وزن
- کمخوابی یا پرخوابی
- خواب آشفته
- بیقراری
- تحریکپذیری بالا
- کاهش انرژی
- احساس خستگی
- احساس گناه و بیارزشی
- مشکل در تمرکز و تصمیمگیری
- افکار مرگ یا تمایل به خودکشی
انواع افسردگی
افسردگی انواع مختلفی دارد که هر کدام با علائم و شدت متفاوتی همراه است. در اینجا به برخی از انواع رایج افسردگی اشاره میکنیم:
- اختلال افسردگی ماژور (Major Depressive Disorder): شایعترین نوع افسردگی است که با احساس غمگینی شدید، بیعلاقگی به فعالیتها، تغییرات در اشتها و خواب، احساس بیارزشی و افکار خودکشی همراه است.
- اختلال افسردگی مزمن (Persistent Depressive Disorder): این نوع افسردگی به عنوان افسردگی مزمن نیز شناخته میشود و با احساس غمگینی مداوم و خفیف تا متوسط همراه است که حداقل دو سال ادامه دارد.
- اختلال عاطفی فصلی (Seasonal Affective Disorder): این نوع افسردگی در فصول خاصی از سال، معمولاً در پاییز و زمستان، رخ میدهد و با احساس غمگینی، خستگی و کاهش انرژی همراه است.
- افسردگی پس از زایمان (Postpartum Depression): این نوع افسردگی در زنان پس از زایمان رخ میدهد و با احساس غمگینی شدید، اضطراب، احساس گناه و مشکلات در مراقبت از نوزاد همراه است.
- اختلال دوقطبی: این اختلال با نوسانات شدید خلق و خو از افسردگی شدید تا سرخوشی افراطی مشخص میشود.
- افسردگی آتیپیک: در این نوع افسردگی، افراد به جای احساس غمگینی، احساس سنگینی و بیحسی میکنند. همچنین، ممکن است اشتها و وزن آنها افزایش یابد.
دلایل افسردگی
چه چیزی باعث افسردگی می شود؟ محققان علت دقیق افسردگی را نمی دانند. با این حال دلایل زیادی در ایجاد و پدید آمدن افسردگی نقش دارد که عبارت هستند از:
- آسیبهای مغز: عدم تعادل انتقال دهندههای عصبی، از جمله سروتونین و دوپامین، به ایجاد افسردگی کمک میکند.
- ژنتیک: اگر یکی از بستگان درجه یک (والدین بیولوژیکی یا خواهر و برادر) مبتلا به افسردگی است، احتمال ابتلای شما به این بیماری سه برابر بیشتر از جمعیت عمومی است. با این حال، حتی اگر در اطرافیان شما کسی افسردگی نداشته باشد، باز هم احتمال ابتلا وجود دارد.
- رویدادهای استرس زا در زندگی: تجارب دشوار، مانند مرگ یکی از عزیزان، ضربه روحی، طلاق، انزوا و عدم حمایت، میتواند باعث افسردگی شود.
- شرایط پزشکی: درد مزمن، بیماریهای خاص و شرایط مزمن مانند دیابت از دیگر دلایل ابتلا به افسردگی است.
- داروهای خاص: برخی داروها میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث افسردگی شوند. مصرف مواد مخدر و الکل نیز باعث نمایان یا بدتر شدن افسردگی است.
درمان افسردگی
افسردگی چگونه درمان میشود؟ افسردگی یکی از قابل درمانترین اختلالهای سلامت روان است. تقریباً 80 تا 90 درصد از افراد مبتلا به افسردگی که به دنبال درمان هستند، در نهایت به خوبی به درمان پاسخ میدهند. درمان افسردگی ممکن است شامل یک یا ترکیبی از موارد زیر باشد:
1. دارو درمانی
داروهای تجویزی به نام داروهای ضد افسردگی به تغییر ترکیب شیمیایی مغز که باعث افسردگی میشوند، کمک میکنند. باید بدانید که 4 تا 8 هفته طول میکشد تا این داروها اثر کامل داشته باشند. مصرف دارو را ادامه دهید، حتی اگر در ابتدا نتیجه خاصی حاصل نشده است. هرگز بدون مشورت با پزشک خود مصرف دارو را قطع نکنید یا دوز مصرفی خود را تغییر ندهید. برخی از افراد باید داروها را عوض کنند یا دارو اضافه کنند تا پزشک تشخیص دهد که کدام یک بهترین نتیجه را برای او دارد.
برخی از داروهای ضد افسردگی دارای عوارض جانبی هستند که اغلب با گذشت زمان بهبود می یابند. اگر عوارض کاهش نیافت یا اذیت کننده بود، با پزشک خود مشورت کنید تا داروی دیگری تجویز کند. معروفترین داورها برای درمان افسردگی عبارت هستند از:
- فلوکستین (پروزاک)
- سرترالین (زولوفت)
- سیتالوپرام (سلکسا)
- اسیتالوپرام (لکساپرو)
- پاروکستین (پاکسیل)
نکته!
هرگز داروهای ضد افسردگی را به طور خودسر شروع و قطع نکنید. مصرف این دارو بدونتجویز پزشک، دارای عوارض زیادی است و منجر به تشدید علائم افسردگی میشود.
2. روان درمانی
روان درمانی (گفتار درمانی) به معنای صحبت با یک متخصص سلامت روان یا مشاور است. درمانگر به شما کمک میکند تا احساسات، افکار و رفتارهای ناسالم خود را شناسایی کنید و تغییر دهید. انواع مختلفی از روان درمانی وجود دارد که درمان شناختی رفتاری (CBT) رایجترین آنهاست. گاهی اوقات، درمان مختصر تنها چیزی است که نیاز دارید و درمان افسردگی بدون استفاده از دارو رفع میشود. بسیاری از افراد روان درمانی را طولانی مدت و برای چندین ماه یا سال ادامه میدهند.
3. تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS)
تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال نیز تنها زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که سایر درمانها کمکی به بهبود حال بیمار نکرده باشند. این روش درمان افسردگی شامل یک سیم پیچ است که روی سر فرد قرار میگیرد تا میدانهای مغناطیسی تولید کند و سلولهای عصبی مغز فرد را تحریک کند. هدف این روش از بین بردن علائم افسردگی با تغییر نوع فعالیت مغز است.
4. درمان تشنج الکتریکی
درمان تشنج الکتریکی معمولاً تنها در صورتی به عنوان یک گزینه درمانی برای افراد مبتلا به افسردگی شدید در نظر گرفته می شود و جز آخرین گزینههای درمان است. تشنج به بازگرداندن تعادل طبیعی مواد شیمیایی در مغز و کاهش علائم کمک میکند. درمان تشنج الکتریکی معمولاً در بیمارستان و تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. در این روش الکترودها بر روی سر بیمار قرار داده میشود و جریان الکتریکی کوتاهی از مغز عبور میکند و باعث تشنج میشود. بیمار در این درمان افسردگی، چیزی احساس نمیکند و دردی ندارد؛ زیرا بیهوش است.
5. نور درمانی
افسردگی فصلی یکی از معضلاتی است که برخی از افراد با آن دست و پنجه نرم میکنند. از نور درمانی برای درمان این اختلال استفاده میشود. اگر پزشک تشخیص دهد که افسردگی به دلیل کمبود نور ایجاد شده است، از گزینه نور درمانی استفاده میکند. نور درمانی شامل نشستن هر روز صبح به مدت نیم ساعت در مقابل یک نور خاص (دستگاه نور درمانی) است.
6. ورزش
ورزشهایی مانند پیاده روی، آهسته دویدن، دوچرخه سواری، شنا و... برای تسکین یا پیشگیری از افسردگی توصیه میشود. بسیاری از مردم متوجه میشوند که پس از انجام فعالیت بدنی، خلق و خوی آنها بهبود یافته است. البته ورزش به تنهایی کافی نیست، اما راهی مکمل برای تسریع فرایند درمان است.
هر فرد باید چه ورزشی را برای درمان افسردگی انتخاب کند؟ مناسب ترین فعالیت به علائم و موقعیت فرد بستگی دارد. به عنوان مثال، افرادی که افسردگی شدید دارند اغلب قادر به انجام ورزشهای فشرده نیستند. افرادی که افسردگی خفیفتری دارند احتمال بیشتری دارد که بتوانند ورزش جدی انجام دهند. اما اگر پیدا کردن انگیزه برای دویدن یا رفتن به باشگاه دشوار است، صرف پیادهروی منظم در هوای تازه یا دوچرخهسواری هم میتواند به بهبود شرایط کمک کند.
7. تکنیک های آرام سازی و یوگا
مطالعات انجام شده نشان میدهد که تکنیکهای آرام سازی به کاهش علائم افسردگی خفیف تا متوسط کمک میکند. این روش شامل رویکردهایی مانند آرام سازی پیشرونده عضلانی، تمرین اتوژنیک، موسیقی درمانی و یوگا است. متاسفانه این روش به اندازه سایر درمانهای افسردگی مانند درمان شناختی رفتاری موثر نیستند. با این حال، روان درمانگران گاهی اوقات تکنیکهای آرام سازی را به عنوان بخشی از درمان آموزش میدهند.
8. تغییر سبک زندگی
این روش به عنوان مکمل در کنار دارو و روان درمانی معرفی میشود، اما انجام آن هیچ خطری ندارد و به بهبود شرایط هم کمک میکند. در قدم اول غذاهای سالم مصرف کنید. مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئینهای کم چرب و محدود کردن مصرف غذاهای فرآوری شده و قند، به بهبود خلق و خو کمک میکند. خواب کافی را در برنامه روزانه خود قرار دهید. داشتن خواب با کیفیت به بهبود عملکرد فعالیت مغز نیز کمک میکند.
در این دوره روتین منظمی ایجاد کنید و برنامهریزی داشته باشید. البته نباید مثل قبل به خود سخت بگیرید. باید برنامهای منعطف و متناسب با شرایط روحی خود بنویسید تا بتوانید به آن عمل کنید. سعی کنید صبور باشید و روی نکات مثبت برنامه و زندگی خود تمرکز کنید. این روش به جایگزینی تفکر منفی که بخشی از افسردگی است کمک میکند. توصیه میشود در این شرایط تصمیمهای اساسی و مهم نگیرید و پس از گذراندن این دوره بتوانید با آسودگی و آرامش خاطر انتخاب بهتری داشته باشید.
تقویت روابط اجتماعی در دوران افسردگی بسیار دشوار است، اما به شدت به بهبود روحیه کمک میکند. ارتباط با دوستان و خانواده، احساس تعلق و حمایت را تقویت میکند. حمایت اطرافیان به شما حس دلگرمی میداند و متوجه میشوید که در سختیها تنها نیستید. در آخر مصرف کافئین و الکل را به حداقل برسانید و سبک زندگی سالمی برای خود ایجاد کنید.
9. خوراکیهای ضد افسردگی
برخی از مواد غذایی میتوانند به بهبود خلقوخو و درمان افسردگی کمک کنند. این مواد غذایی معمولاً غنی از مواد مغذیای هستند که به تنظیم سیستم عصبی، بهبود سلامت مغز و حمایت از تولید هورمونهای مهم مانند سروتونین و دوپامین کمک میکنند. در ادامه چند ماده غذایی که به کاهش علائم افسردگی کمک میکند را معرفی میکنیم.
ماهیهای چرب (مانند سالمون و ساردین)
- زعفران
- آجیل و دانهها
- سبزیجات برگسبز
- شکلات تلخ
- میوههای تازه
- غلات کامل
- ماست و مواد پروبیوتیک
- تخممرغ
- چای سبز
- زردچوبه
درمان افسردگی با کمک طب سنتی
در متون طب سنتی، به طور مستقیم به لفظ افسردگی اشاره نشده است؛ بنابراین میتوان آن را با برخی بیماریها و اختلالات مورد بحث در این متون متناظر دانست.
انواع سوءمزاجهای عضوی به ویژه در قلب و یا مغز،تغییرات کمی و کیفی مزاجی و اختلالات مزاجی و ترکیبی در اعضایی مانند رحم، دستگاه گوارش و …می توانند از علل افسردگی باشند که تشخیص و درمان آن ها نیازمند مشورت با پزشک متخصص طب سنتی است. با این حال می توان برخی گیاهان دارویی را پیشنهاد داد که در موارد خفیف به بهبود حال فرد کمک میکند.
- خار مریم: خار مریم به عنوان یک داروی ضدافسردگی طبیعی شهرت پیدا کرده است و سروتونین را در مغز تقویت کرده و باعث ایجاد حس شادی و تندرستی میشود. میزان و زمان مصرف صحیح این داروی گیاهی دارای اهمیت زیادی است.
- زعفران: طبق تحقیقات این گیاه باعث بهبود خلق و خو و کاهش علائم افسردگی می شود. البته اگر باردار هستید به طور جدی باید از مصرف آن خودداری کنید.
- اسطوخودوس: اسطوخودوس تاثیر معجزه گری برای سلامت روان دارد و منجر به افزایش آرامش و کاهش اضطراب میشود.
- بابونه: بابونه بلکه یک ضد اضطراب طبیعی است و به تسکین سیستم عصبی شما کمک کرده و آرامش را افزایش میدهد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
افسردگی یک بیماری جدی است که اگر درمان نشود، میتواند بر کیفیت زندگی شما تاثیر بگذارد. بنابراین، مهم است که بدانید چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید. در بخشهای قبلی با علائم افسردگی آشنا شدید. اگر هر یک از علائم غمگینی، بیحوصلگی، تغییر وزن، مشکلات خواب و تمرکز، احساس گناه، افکار خودکشی و... را به مدت بیش از 2 هفته احساس میکنید، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
پزشک میتواند با بررسی علائم شما و انجام آزمایشهای لازم، نوع افسردگی و شدت آن را تشخیص دهد. پس از تشخیص درمان مناسب از جمله دارو درمانی، جلسات مشاوره، تغییر سبک زندگی و.. را پیشنهاد میکند. درمان زودهنگام افسردگی از بروز عوارض جدیتر مانند اختلالات اضطرابی، سوء مصرف مواد و حتی خودکشی جلوگیری میکند. به یاد داشته باشید که شما تنها نیستید و کمک گرفتن از پزشک یا روانشناس برای درمان افسردگی کاملاً طبیعی است.
پیشگیری از افسردگی
آیا میتوانم از افسردگی جلوگیری کنم؟ متاسفانه شما نمیتوانید به طور کامل از ابتلا به افسردگی مصون بمانید، اما با انجام فعالیتهای زیر، میتوانید زندگی سالمتری از لحاظ روحی داشته باشید.
- حفظ یک برنامه خواب سالم
- مدیریت استرس با مکانیسم های مقابلهای سالم
- انجام منظم فعالیتهای خودمراقبتی مانند ورزش، مدیتیشن و یوگا
- پرهیز از مصرف مواد مخدر و الکل
نتیجهگیری
درمان افسردگی، سفری است که نیازمند تعهد، حمایت و صبر است. اگرچه چالشهای این مسیر ممکن است طاقتفرسا به نظر برسد، اما با اتخاذ رویکردهای درست و بهرهگیری از حمایتهای روانی و اجتماعی، میتوان بر این بیماری غلبه کرد. هر فردی که از افسردگی رنج میبرد، شایسته زندگی با کیفیت و آرامش است، و روشهای درمانی متعدد میتوانند به بازیابی این حق کمک کنند. به یاد داشته باشیم که امید همیشه وجود دارد، و با تلاش و پیگیری، مسیر بهبود هموار خواهد شد.
سوالات متداول
1. افسردگی چیست؟
افسردگی یک اختلال خلقی است که باعث احساس غم و اندوه مداوم و از دست دادن علاقه به چیزها و فعالیتهایی میشود که زمانی از آنها لذت میبردید.
2. دلیل ایجاد افسردگی چیست؟
رویدادهای استرسزا، ژنتیک، آسیبهای مغزی، عوارض برخی داروها و... از دلایل ایجاد افسردگی هستند.
3. راه درمان افسردگی چیست؟
برای درمان افسردگی میتوان از دارو، جلسات مشاوره، نور درمانی، ورزش، خوراکیهای کمک کننده و... استفاده کرد.
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
افزودن نظر جدید
نظر شما برای ما با اهمیت زیادی دارد! لطفا دیدگاه خود را در مورد این محصول با دیگران به اشتراک بگذارید. نظرات شما به ما کمک میکند تا خدمات بهتری ارائه دهیم و همچنین به دیگران در انتخاب کمک میکند. توجه داشته باشید که نظرات شما منصفانه و بر اساس واقعیت باشد. از ارسال نظرات تبلیغاتی و نامناسب خودداری کنید.