علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد شکم، اسهال ( در صورت مصرف مقادیر زیاد)، وابستگی به اثر ملین دارو (در اثر مصرف طولانی و مقادیر زیاد)، اختلالات آب و الکترولیت ها( در اثر مصرف طولانی)
آثار فارماکولوژیک (اثرات دارویی)
یبوست یک شکایت شایع در پزشکی است. تقریباً 20 درصد از جمعیت جهان دچار یبوست مزمن هستند. به دلیل وجود طیف وسیعی از عادات دفع طبیعی، تعریف دقیق یبوست آسان نیست و معمولاً به تداوم دشواری در دفع، دفع به ندرت یا ظاهراً ناکامل اطلاق می شود. بسیاری از مبتلایان به یبوست تعداد دفع طبیعی دارند اما از زور زدن زیاد، مدفوع سفت ، احساس پُری در قسمت تحتانی شکم یا احساس تخلیه ناکامل شکایت دارند. یبوست مزمن عموماً از مصرف ناکافی فیبر و مایعات یا از اختلالات سرعت حرکت روده بزرگ یا عملکرد آنورکتال نتیجه می شود. این موارد از اختلالات اعصاب دستگاه گوارش، مصرف بعضی از داروها، افزایش سن یا تعداد زیادی از بیماری های سیستمیک که دستگاه گوارش را درگیر می کنند، بوجود می آیند. شروع اخیر یبوست ممکن است نشانه ای از بیماری های مهم مانند تومور یا تنگی باشد. خوشبختانه در اکثر موارد یبوست ( احتمالاً در بیش از 90 درصد)، علت زمینه ای مانند سرطان، افسردگی یا کم کاری تیروئید وجود ندارد و یبوست به هیدراتاسیون کافی(خوردن 5/1 تا 2 لیتر مایع در روز)، فعالیت روزانه و استفاده از مکمل فیبر غذایی (15 تا 25 گرم در روز) پاسخ می دهد. بیماران دچار یبوست شدیدتر ممکن است به مصرف فیبر به تنهایی پاسخ ندهند و به استفاده از ملین ها، تنقیه یا شیاف نیاز داشته باشند.
در یبوست های ناشی از آتونی کولون، یبوست های حاد و در بعضی از موارد یبوست های مزمن ملین های آنتراکینونی( مانند سنا، کاسکارا، فرانگولا، آلوئه ورا و روبارب) ترجیح داده میشوند زیرا بخوبی تحمل شده و تاثیر ملایمی دارند. هنگامی که از ملین های آنتراکینونی بطور صحیح استفاده شود، داروهای بسیار مفیدی هستند. داروهای آنتراکینونی با تغییر الگوی حرکت روده و افزایش حجم مایع کولون، موجب دفع شده و آن را تسهیل می کنند. اثر ملین آنتراکینون ها 6 تا 12 ساعت بعد از مصرف خوراکی رخ میدهد.سنا
سنا یک جزء از فرآورده های تجاری ملین و یک داروی غیر نسخه ای تایید شده توسط اداره غذا و داروی آمریکاست. برگ و میوه سنا از گروه ملین های محرک (stimulant laxatives) هستند و به علت اثر مسهل آنتراکینون عمل می کنند و بطور کلی در بالغین بخوبی تحمل میشوند. شواهد علمی از مصرف سنا در بالغین برای درمان یبوست مزمن یا یبوست بدنبال زایمان یا مصرف داروها( مانند مخدرها، ضدافسردگی های سه حلقه ای، فنوتیازین ها ) حمایت میکند. گلیکوزیدهای دیآنترون( 5/1 تا 3 درصد در برگ، 2تا5 درصد در میوه) به نام های سنوزید A و B با دیگر مشتقات آنتراکینون( آلوئه امودین و رئین) مسئول اثرات ملین سنا هستند.
کاسکارا
کاسکارا هم مانند سنا از گروه ملین های محرک و دارای گلیکوزیدهای آنتراکینون (کاسکاروزیدهایA, B,C,D ( و مقادیر کمی از سایر گلیکوزیدهای آنتراکینون است و اثر ملین ملایمی ایجاد می کند لذا موجب عوارض جانبی کمی می شود.روبارب
روبارب ( ریوند چینی) یکی از پرمصرف ترین گیاهان برای برطرف کردن یبوست در سرتاسر جهان است و دارای گلیکوزیدهای دیآنترون( سنوزیدهای A تا (F و آنتراکینون ها مانند رئین، آلوئه امودین، امودین، فیزین (physcion) ، کریسوفانول (chrysophanol) است. از بین این ترکیبات؛ تاثیر فارماکولوژیک سنوزیدها( ملین های محرک) روی یبوست بخوبی مشخص شده است. سنوزیدهای A و B به عنوان یک پیش دارو(prodrug) که توسط اکوسیستم میکروارگانیزم های روده (intestinal microbiota) به ترکیبات اصلی فعال به نام رئینآنترون (rheinanthrone) تبدیل می شوند، نقش اصلی را در حرکت دستگاه گوارش دارند. یک مطالعه نشان داد که سنوزید A، ممکن است از طریق کاهش بیان آکوآپورین-3 در کولون، مهار انتقال آب از دستگاه گوارش به سمت عروق را موجب شده و یک اثر لاکساتیو ایجاد کند.
شیرین بیان
ریشه شیرین بیان دارای اثرات آنتی اسپاسمودیک در کولون انسان است. غالباً ریشه شیرین بیان در فرآورده های ملین وجود دارد زیرا اثر داروهای آنتراکینونی مانند برگ سنا را تقویت می کند( به علت اثر سورفاکتانت زیاد گلیسیریزن موجود در شیرین بیان، توانایی مرطوب شدن محتویات روده افزایش می یابد.) لذا مقدار کمی از ترکیبات فعال ملین های محرک برای اثربخشی کافی است. شیرین بیان همچنین به عنوان یک ترکیب آنتی اسپاسمودیک به چای های ملین گیاهی افزوده می شود.میخک
ترکیبات میخک مانند بتا-کاریوفیلن و اوژنول دارای اثر آنتی اسپاسمودیک هستند(5) لذا در فرآورده های ملین برای تخفیف عوارض جانبی احتمالی سایر ترکیبات ملین مورد استفاده قرار می گیرند.
کپسول لاکسافول®
کپسول 650 میلی گرمی لاکسافول® از سنا(Cassia senna)، کاسکارا ساگرادا(Rhamnus purshiana)، روبارب(Rheum officinale)، شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra) و میخک (Eugenia caryophyllata) تهیه شده و با داشتن مواد موثره ای مانند گلیکوزیدهای هیدروکسی آنتراسن؛ برای برطرف کردن یبوست و اثرات ملینی تجویز میشود. در افراد بالاتر از 12 سال، بزرگسالان و افراد مسن، حداکثر 3-2 بار در هفته هر بار1 تا 3 کپسول هنگام شب میل شود. مدت مصرف حداکثر 1 هفته است.
حساسیت نسبت به مواد موثره فرآورده، تنگی و انسداد روده، آتونی، آپاندیسیت، بیماری های التهابی روده( مانند بیماری کرون ، کولیت اولسراتیو)، درد شکم با علت ناشناخته، دهیدراتاسیون شدید، اختلالات آب و الکترولیت، بارداری و شیردهی و سن کمتر از 12 سال از موارد منع مصرف فرآورده است.
ممکن است در صورت مصرف مقادیر زیاد؛ علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد شکم و اسهال و در اثر مصرف طولانی و مقادیر زیاد وابستگی به اثر ملین دارو ایجاد شود. همچنین با مصرف طولانی احتمال بروز اختلالات آب و الکترولیت ها وجود دارد. تداخلات دارویی احتمالی فرآورده بررسی نشده با اینحال باید در نظر داشت که با افزایش حرکت روده، زمان ترانزیت روده ای داروهای خوراکی که همزمان تجویز شده اند بالقوه کاهش می یابد لذا جذب آنها نیز کم میشود.
.JPG)
تایید غذا و دارو
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)